Vlak naast de drukbezochte Hagia Sophia ligt een van de meest mysterieuze en sfeervolle bezienswaardigheden van Istanbul: de Basilica Cisterne (Yerebatan Sarnıcı). Dit reusachtige, ondergrondse waterreservoir werd in de zesde eeuw gebouwd om de paleizen van water te voorzien. Zodra je de trap afdaalt, laat je de hectiek van de stad direct achter je en stap je in een serene wereld vol schaduwen, weerspiegelingen en klassieke muziek.


Een meesterwerk van Byzantijnse techniek

De cisterne werd in het jaar 532 na Christus gebouwd in opdracht van de Byzantijnse keizer Justinianus I. Het reservoir is gigantisch: het is 138 meter lang en 65 meter breed, en kon in de hoogtijdagen maar liefst 80.000 kubieke meter water opslaan. Het water werd via een ingenieus stelsel van aquaducten aangevoerd vanuit de bossen ten noorden van de stad.

Wat de cisterne zo indrukwekkend maakt, is het plafond dat gedragen wordt door een woud van 336 marmeren zuilen van 9 meter hoog. Omdat het reservoir snel gebouwd moest worden, hergebruikten de Byzantijnen zuilen uit oude, ingestorte Romeinse tempels. Dit verklaart waarom de zuilen allemaal een verschillende bouwstijl hebben, variërend van de strakke Dorische stijl tot de elegant versierde Korinthische stijl.


Het mysterie van de Medusahoofden

Tijdens je wandeling over de houten steigers kom je vanzelf uit bij het absolute hoogtepunt in de noordwestelijke hoek van de cisterne. Hier dienen twee gigantische, marmeren hoofden van Medusa als sokkel voor de zuilen.

• De positie: Het ene hoofd is volledig ondersteboven geplaatst, terwijl het andere hoofd op zijn zij ligt.

• De mythe: Volgens de Griekse mythologie kon de blik van Medusa mensen in steen veranderen. Door de hoofden gekanteld te plaatsen, wilden de Byzantijnse bouwers de magische kracht van het monster neutraliseren.

• De realiteit: Historici vermoeden dat de hoofden puur om praktische redenen zo zijn neergezet; zo pasten ze qua hoogte exact onder de kortere steunpilaren.

Belangrijke bezoektips

Na een jarenlange, grondige restauratie is de Basilica Cisterne in een hypermodern jasje gestoken. De verlichting wisselt subtiel van kleur en overal in het water staan indrukwekkende, moderne kunstwerken die prachtig reflecteren op het wateroppervlak.

De cisterne is dagelijks geopend. Omdat het een van de populairste bezienswaardigheden van Istanbul is, kunnen de wachtrijen bij de kassa enorm lang zijn. Koop je tickets daarom vooraf online om de reguliere wachtrij over te slaan.


Bereikbaarheid: Hoe kom je er?

De Basilica Cisterne ligt in het historische hart van de wijk Sultanahmet, op minder dan 150 meter wandelen van de Hagia Sophia. Net als bij de andere topattracties is het openbaar vervoer de slimste keuze:

• Met de tram (T1): Neem de T1-tramlijn en stap uit bij de halte Sultanahmet. Loop vanaf de tramhalte in twee minuten richting de Hagia Sophia; het onopvallende ingangsgebouw van de cisterne ligt aan je linkerhand.

• Vanaf Taksim (Modern centrum): Reis met de F1-funicular (kabelbaan) naar Kabataş en stap daar over op de T1-tram richting Bağcılar. Stap uit bij Sultanahmet.

• Vanaf de Aziatische kant (Kadıköy of Üsküdar): Neem de veerboot (vapur) naar de kade van Eminönü. Vanaf daar kun je overstappen op de T1-tram (drie haltes) of in een kwartier bergopwaarts naar het Sultanahmet-plein wandelen.